Pytania powtórkowe do lekcji “Replikacja DNA”

Odpowiedzi

1. Replikacja DNA to proces powielania DNA, w wyniku którego z jednej cząsteczki macierzystej powstają dwie cząsteczki potomne.
2. Replikacja jest konieczna, ponieważ przed podziałem komórki każda komórka potomna musi otrzymać pełną i identyczną informację genetyczną.
3. Replikacja DNA zachodzi w fazie S interfazy.
4. Semikonserwatywność replikacji oznacza, że każda nowa cząsteczka DNA zawiera jedną nić starą i jedną nić nowo zsyntetyzowaną.
5. Replikacja jest procesem anabolicznym, ponieważ podczas niej dochodzi do syntezy nowych cząsteczek DNA, co wymaga nakładu energii.
6. W replikacji uczestniczą m.in.:
   helikaza — rozrywa wiązania wodorowe i rozplata podwójną helisę,
   prymaza — syntetyzuje starter RNA,
   polimeraza DNA — dobudowuje nowe nukleotydy DNA,
   ligaza — łączy fragmenty nowo powstałej nici w całość.
7. Inicjacja replikacji polega na rozpoczęciu procesu w miejscu ori, czyli w miejscu początku replikacji, gdzie dochodzi do rozplecenia fragmentu DNA.
8. Oczko replikacyjne to obszar rozplecionego DNA, a widełki replikacyjne to miejsca na jego końcach, w których zachodzi synteza nowych nici.
9. Elongacja polega na wydłużaniu nowej nici DNA przez dobudowywanie kolejnych nukleotydów zgodnie z zasadą komplementarności.
10. Nić wiodąca jest syntetyzowana w sposób ciągły, a nić opóźniona — nieciągle, w krótkich odcinkach.
11. Fragmenty Okazaki to krótkie odcinki DNA powstające podczas syntezy nici opóźnionej.
12. Starter RNA jest potrzebny, ponieważ polimeraza DNA nie potrafi rozpocząć syntezy od zera i może jedynie dobudowywać nukleotydy do już istniejącego końca 3’.
13. Terminacja replikacji polega na zakończeniu syntezy DNA, usunięciu starterów, uzupełnieniu brakujących fragmentów i połączeniu odcinków DNA w ciągłe nici.
14. U eukariontów problem dotyczy końca nici opóźnionej — po usunięciu ostatniego startera RNA nie da się uzupełnić całego brakującego fragmentu, więc nowa nić staje się krótsza.
15. Telomery to niekodujące, powtarzalne sekwencje DNA znajdujące się na końcach chromosomów. Chronią ważne odcinki DNA przed utratą podczas kolejnych replikacji.
16. Telomeraza to enzym, który wydłuża telomery, przeciwdziałając nadmiernemu skracaniu końców chromosomów.
17. U prokariontów DNA jest zwykle koliste, mniejsze i ma zazwyczaj jedno miejsce ori. U eukariontów DNA jest liniowe, dłuższe i zawiera wiele miejsc inicjacji replikacji, dlatego replikacja rozpoczyna się jednocześnie w wielu punktach.