Właściwości miedzi i jej najważniejsze reakcje
Agnieszka 20 września 2026
Miedź jest metalem o pomarańczowej (miedzianej) barwie, należącym do bloku d. Jest metalem przejściowym z uwagi na to, że kation Cu2+ ma niecałkowicie zapełnioną podpowłokę d.
Przypomnienie: metale przejściowe to takie, których atom lub jon posiada niecałkowicie zapełnioną podpowłokę d.
W miedzi występuje promocja elektronowa.
Konfiguracja miedzi w stanie podstawowym to: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 3d10
Miedź występuje najczęściej na +I i +II stopniu utlenienia, choć znane są związki miedzi na +III stopniu utlenienia.
Jest metalem mniej aktywnym od wodoru dlatego nie wypiera go z kwasów! Jednak z kwasami utleniającymi wchodząc w reakcję roztwarza się tworząc sole, w których występuje na +II stopniu. W reakcji kwasów utleniających z miedzią powstają również odpowiednie tlenki i woda.
Cu + 4HNO3(stężony) → Cu(NO3)2 + 2NO2 + 2H2O
3Cu + 8HNO3(rozcieńczony) → 3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O
Cu + 2H2SO4(stężony) → CuSO4 + SO2 + 2H2O
Cu + H2SO4(rozcieńczony) → reakcja nie zachodzi
Cu + HCl → reakcja nie zachodzi
Kationy miedzi Cu2+ w roztworach wodnych łączą się z wodą tworząc jony kompleksowe Cu(H2O)62+, które w roztworach wodnych mają niebieską barwę. Właśnie dlatego roztwory soli takich jak CuCl2, CuSO4, Cu(NO3)2 mają niebieską barwę.
Miedź nie reaguje z wodą, ale na powietrzu pokrywa się cienką warstwą tlenku miedzi(II) CuO, w wyniku czego ciemnieje i przybiera czerwonobrunatną barwę. Natomiast w wilgotnym powietrzu miedź pokrywa się warstwą patyny, która chroni ją przed dalszą korozją.
Patyna ma barwę ma barwę zielononiebieską i pokrywa np. Statuę Wolności.
Głównym składnikiem patyny zwanej inaczej śniedzią jest węglan wodorotlenek miedzi(II) o wzorze [CuOH]2CO3
Patyna powstająca w atmosferze zawierającej dwutlenek siarki zawiera także siarczan wodorotlenek miedzi(II) o wzorze [CuOH]2SO4, a jej powłoka nie stanowi wtedy ochrony przed dalszą korozją.
Subskrybuj nasz kurs online, aby uzyskać dostęp do pełnej treści lekcji.
Jeśli jeszcze nie potrzebujesz subskrypcji, sprawdź koniecznie nasze przykładowe lekcje dostępne zupełnie za darmo!