Pytania powtórkowe do lekcji “Organizm człowieka jako całość”

Pytania

1. Wymień pięć głównych poziomów organizacji ciała człowieka, zaczynając od najmniejszego elementu.
2. Dlaczego serce uznaje się za narząd, a nie za tkankę?
3. Podaj definicję homeostazy.
4. Podaj zakres wartości uznawanych za prawidłową temperaturę ciała człowieka.
5. Jakie są prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego krwi u dorosłego człowieka w spoczynku?
6. Jaki jest prawidłowy zakres stężenia glukozy we krwi na czczo? Podaj jednostkę.
7. Jaki jest zakres prawidłowego pH krwi u człowieka i dlaczego nie można powiedzieć, że krew ma odczyn obojętny?
8. Wyjaśnij, dlaczego wzrost stężenia dwutlenku węgla we krwi powoduje obniżenie pH.
9. Na czym polega mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego i podaj przykład jego działania w organizmie człowieka.
10. Na czym polega mechanizm dodatniego sprzężenia zwrotnego i podaj dwa przykłady jego występowania.
11. Wymień elementy mechanizmu regulacji homeostatycznej.
12. Podaj przykłady efektorów w mechanizmach homeostatycznych.

Odpowiedzi

1. Komórka → tkanka → narząd → układ narządów → organizm
2. Serce składa się z kilku rodzajów tkanek (m.in. mięśniowej poprzecznie prążkowanej serca, nabłonkowej i łącznej), dlatego jest narządem, a nie tkanką.
3. Homeostaza to zdolność organizmu do utrzymywania względnie stałych warunków środowiska wewnętrznego.
4. Prawidłowa temperatura ciała człowieka mieści się w zakresie 35,5–37°C.
5. Prawidłowe ciśnienie krwi u dorosłego w spoczynku wynosi około 120/80 mmHg.
6. Prawidłowe stężenie glukozy we krwi na czczo wynosi około 70–99 mg/dl. Interpretując wynik, trzeba uwzględnić, czy pomiar wykonano na czczo, czy po posiłku.
7. Prawidłowe pH krwi to 7,35–7,45, czyli środowisko lekko zasadowe. Nie można mówić, że krew ma odczyn obojętny, ponieważ pH 7 oznacza dokładnie odczyn obojętny, a krew ma pH nieco wyższe.
8. CO₂ rozpuszczony we krwi reaguje z wodą, tworząc kwas węglowy (H₂CO₃), który dysocjuje na jony H⁺ i HCO₃⁻. Wzrost stężenia jonów H⁺ powoduje obniżenie pH krwi.
9. Ujemne sprzężenie zwrotne polega na uruchamianiu mechanizmów, które przywracają parametr do wartości prawidłowej. Przykład: wzrost stężenia glukozy we krwi powoduje wydzielanie insuliny, która obniża stężenie glukozy do normy.
10. Dodatnie sprzężenie zwrotne polega na nasilaniu procesu, który je wywołał. Przykłady: skurcze macicy podczas porodu oraz ssanie brodawki sutkowej przez dziecko nasila wydzielanie oksytocyny/prolaktyny, co zwiększa wypływ lub produkcję mleka.
11. Elementy mechanizmu regulacji homeostatycznej to receptor (odbiorca sygnału), ośrodek kontroli (np. w mózgu lub rdzeniu kręgowym) oraz efektor (narząd wykonawczy, np. mięsień lub gruczoł).
12. Efektorami w mechanizmach homeostatycznych są mięśnie (np. mięśnie gładkie naczyń krwionośnych) i gruczoły (np. gruczoły potowe, trzustka).