Pytania powtórkowe do lekcji “Prawa Mendla”
Agnieszka 2 maja 2026
Postęp lekcji
0% Ukończono
Pytania
- Kim był Gregor Mendel i dlaczego uznaje się go za ojca genetyki?
- Dlaczego groch zwyczajny był dobrym obiektem badań dla Mendla?
- Jakie cechy grochu badał Mendel?
- Co to jest gen?
- Kto wprowadził pojęcie genu?
- Co to jest locus?
- Co to są allele?
- Czy gen zawsze występuje tylko w dwóch wersjach?
- Co oznacza, że komórka jest diploidalna?
- Co oznacza, że komórka jest haploidalna?
- Ile chromosomów ma człowiek w komórkach somatycznych?
- Ile chromosomów mają ludzkie gamety?
- Dlaczego zygota człowieka ma 46 chromosomów?
- Co to są autosomy?
- Co to są chromosomy płci?
- Jakie chromosomy płci najczęściej występują u kobiety, a jakie u mężczyzny?
- Co to są chromosomy homologiczne?
- Czy chromosomy homologiczne są identyczne?
- Co to jest allel dominujący?
- Co to jest allel recesywny?
- Kiedy allel recesywny ujawnia się w fenotypie?
- Co to jest genotyp?
- Co to jest fenotyp?
- Czy fenotyp zależy wyłącznie od genotypu?
- W jaki sposób środowisko może wpływać na fenotyp?
- Co to jest heterozygota?
- Co to jest homozygota dominująca?
- Co to jest homozygota recesywna?
- Dlaczego zapis alleli wielką i małą literą jest przydatny?
- Na czym polega I prawo Mendla?
- Dlaczego I prawo Mendla nazywa się prawem czystości gamet?
- Na czym polega II prawo Mendla?
- Czy II prawo Mendla dotyczy wszystkich genów?
- Jakie gamety może wytwarzać osobnik o genotypie Aa?
- Jakie gamety może wytwarzać osobnik o genotypie AaBb?
- Co to jest krzyżówka genetyczna?
- Co to jest szachownica Punnetta?
- Jak wygląda stosunek genotypów w krzyżówce Aa × Aa?
- Jak wygląda stosunek fenotypów w krzyżówce Aa × Aa przy dominacji pełnej?
- Na czym polega krzyżówka testowa i do czego służy?
Odpowiedzi
- Gregor Mendel był przyrodnikiem i zakonnikiem, który na podstawie doświadczeń na grochu sformułował podstawowe prawa dziedziczenia. Uznaje się go za ojca genetyki, ponieważ wykazał, że cechy są przekazywane potomstwu zgodnie z określonymi zasadami.
- Groch zwyczajny był dobrym obiektem badań, ponieważ jest łatwy w uprawie, ma krótki cykl życiowy, daje liczne potomstwo, może się samo zapylać, a jednocześnie można kontrolować jego zapylenie krzyżowe. Dodatkowo występuje u niego wiele wyraźnie odróżnialnych cech.
- Mendel badał siedem cech grochu, m.in. kolor i kształt nasion, kolor i położenie kwiatów, kolor i kształt strąków oraz wysokość rośliny.
- Gen to podstawowa jednostka dziedziczenia, czyli odcinek DNA zawierający informację potrzebną do powstania określonego produktu, najczęściej białka lub cząsteczki RNA.
- Pojęcie genu wprowadził Wilhelm Johannsen, a nie Mendel. Mendel mówił o dziedziczonych „czynnikach”, ale nie używał jeszcze terminu gen.
- Locus to określone miejsce genu na chromosomie.
- Allele to różne wersje tego samego genu, zajmujące to samo locus na chromosomach homologicznych.
- Nie. U osobnika diploidalnego zwykle występują dwa allele danego genu, ale w populacji może istnieć więcej niż dwie wersje tego genu. Dlatego stwierdzenie, że „każdy gen ma tylko dwa allele”, jest uproszczeniem.
- Komórka diploidalna ma podwójny zestaw chromosomów, czyli 2n. Oznacza to, że zawiera po jednym chromosomie z każdej pary od matki i od ojca.
- Komórka haploidalna ma pojedynczy zestaw chromosomów, czyli n. Taki zestaw mają np. gamety.
- Komórki somatyczne człowieka mają 46 chromosomów, czyli 23 pary chromosomów.
- Gamety człowieka mają 23 chromosomy, czyli pojedynczy zestaw haploidalny.
- Zygota człowieka ma 46 chromosomów, ponieważ powstaje w wyniku połączenia komórki jajowej zawierającej 23 chromosomy i plemnika zawierającego 23 chromosomy.
- Autosomy to wszystkie chromosomy, które nie są chromosomami płci. U człowieka występują 22 pary autosomów.
- Chromosomy płci to chromosomy odpowiedzialne za determinację płci biologicznej. U człowieka stanowią 23. parę chromosomów.
- Najczęściej u kobiety występuje układ XX, a u mężczyzny XY. Tak należy to formułować, zamiast pisać, że „23 para to zawsze X i Y”.
- Chromosomy homologiczne to chromosomy jednej pary, z których jeden pochodzi od matki, a drugi od ojca. Zawierają one te same geny w tych samych loci.
- Nie. Chromosomy homologiczne nie są identyczne, ponieważ mogą zawierać różne allele tych samych genów. Nie należy mówić, że są „dokładnie takie same” ani że są „lustrzanym odbiciem”.
- Allel dominujący to taki allel, który ujawnia się w fenotypie już w heterozygocie.
- Allel recesywny to taki allel, który nie ujawnia się w heterozygocie, ponieważ jego działanie jest maskowane przez allel dominujący.
- Allel recesywny ujawnia się w fenotypie wtedy, gdy występuje w dwóch kopiach, czyli w homozygocie recesywnej. To ważna poprawka do uproszczonej definicji, że „allel recesywny się nie ujawnia”.
- Genotyp to zestaw alleli organizmu. Można mówić o genotypie całego organizmu albo o genotypie dotyczącym jednego konkretnego genu.
- Fenotyp to zespół obserwowalnych cech organizmu, takich jak budowa, barwa, funkcjonowanie czy wybrane właściwości fizjologiczne.
- Nie. Fenotyp zależy od genotypu oraz wpływu środowiska.
- Środowisko może wpływać na stopień ujawnienia cech. Na przykład organizm może mieć genetyczne predyspozycje do wysokiego wzrostu, ale niedożywienie może spowodować, że nie osiągnie on wysokości wynikającej z jego potencjału genetycznego.
- Heterozygota to osobnik, który ma dwa różne allele tego samego genu, np. Aa.
- Homozygota dominująca to osobnik mający dwa allele dominujące, np. AA.
- Homozygota recesywna to osobnik mający dwa allele recesywne, np. aa.
- Zapis alleli wielką i małą literą pozwala łatwo odróżnić allel dominujący od recesywnego i ułatwia rozwiązywanie krzyżówek genetycznych.
- I prawo Mendla mówi, że podczas tworzenia gamet allele jednego genu rozdzielają się, dlatego do każdej gamety trafia tylko jeden allel danego genu.
- Nazywa się prawem czystości gamet, ponieważ każda gameta zawiera tylko jeden allel z danej pary alleli, a nie oba jednocześnie.
- II prawo Mendla mówi, że allele różnych genów są przekazywane do gamet niezależnie od siebie, czyli mogą tworzyć różne kombinacje.
- Nie. II prawo Mendla stosuje się do genów niesprzężonych, czyli np. leżących na różnych chromosomach. Nie należy bezwarunkowo odnosić go do wszystkich genów.
- Osobnik o genotypie Aa może wytwarzać dwa rodzaje gamet: A oraz a.
- Osobnik o genotypie AaBb może wytwarzać cztery rodzaje gamet: AB, Ab, aB oraz ab. Do każdej gamety trafia po jednym allelu każdego genu.
- Krzyżówka genetyczna to graficzny zapis dziedziczenia, który pokazuje możliwe kombinacje alleli u potomstwa.
- Szachownica Punnetta to tabela stosowana do przedstawiania wyników krzyżowania. Pozwala określić możliwe genotypy i fenotypy potomstwa oraz ich proporcje.
- W krzyżówce Aa × Aa stosunek genotypów wynosi 1 AA : 2 Aa : 1 aa.
- W krzyżówce Aa × Aa przy pełnej dominacji stosunek fenotypów wynosi 3 : 1, ponieważ trzy genotypy dają fenotyp dominujący, a jeden fenotyp recesywny.
- Krzyżówka testowa polega na skrzyżowaniu osobnika o nieznanym genotypie z homozygotą recesywną. Służy do sprawdzenia, czy osobnik o fenotypie dominującym ma genotyp AA, czy Aa.
G
Subskrybuj nasz kurs online, aby uzyskać dostęp do pełnej treści lekcji.
Jeśli jeszcze nie potrzebujesz subskrypcji, sprawdź koniecznie nasze przykładowe lekcje dostępne zupełnie za darmo!
Powiadom mnie o nowych komentarzach
Zaloguj się
Zaloguj się, aby komentować
0 Komentarze
oceniany