Zadanie 25, arkusz maj 2024
Trzy związki organiczne X, Y i Q są izomerami o masie molowej równej 90 g ∙ mol–1. W wyniku spalenia 45 mg jednego z tych związków otrzymano 27 mg wody oraz 36,0 cm3 tlenku węgla(IV) odmierzonego w temperaturze 293 K i pod ciśnieniem 1013 hPa.
O cząsteczkach tych związków wiadomo, że:
• szkielet każdej z cząsteczek stanowią połączone atomy węgla
• cząsteczki związków X i Y są chiralne, a związku Q – achiralne
• cząsteczki związków Y i Q mają takie same grupy funkcyjne
• odczyn wodnego roztworu związku X jest obojętny, a odczyn wodnego roztworu związku Y – kwasowy.
Przeprowadzono następujące doświadczenie: do próbki związku X wprowadzono zawiesinę świeżo strąconego Cu(OH)2, wymieszano (na zimno), a następnie ogrzano. Wyniki tego eksperymentu zilustrowano na poniższych zdjęciach.

Na podstawie obliczeń ustal wzór elementarny i rzeczywisty (sumaryczny) opisanych związków.
Następnie napisz:
• wzory półstrukturalne (grupowe) związków X i Y
• w formie cząsteczkowej równanie reakcji związku Q z wodorotlenkiem sodu.
Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych. Uniwersalna stała gazowa 𝑹 = 𝟖𝟑,𝟏𝟒 𝐡𝐏𝐚∙𝐝𝐦𝟑 ∙𝐦𝐨𝐥 –𝟏 ∙𝐊–𝟏.
Na podstawie masy molowej i masy spalonej substancji ustalamy, że spalono nz = 0,0005 mola związku i otrzymano nw = 0,0015 mola wody. Liczba moli CO2 wynosi:
nCO2 = 1013∙0,036⁄83,14∙293mola = 0,0015 mola.
Ustalamy na tej podstawie liczbę moli węgla i wodoru:
nH = 0,003 mola, nC = 0,0015 mola. Pozwala to obliczyć masę i liczbę moli tlenu
zawartego w spalonej porcji:
mO= 0,045 g — 0,003 g — 0,001512 g = 0,024 g.
nO = 0,0015 mola.
Wzór ogólny to CxHyOz, skąd x : y : z = 1:2:1, czyli wzór rzeczywisty ma postać (CH2O)n.
Wartość parametru n = 3 obliczamy na podstawie masy molowej.
Wzór rzeczywisty spalanej substancji to C3H6O3.
Wzór półstrukturalny związku X: CH2(OH)—CH(OH)—CHO
Wzór polstrukturalny związku Y: CH3—CH(OH)—COOH
Równanie reakcji związku Q z wodorotlenkiem sodu:
CH2(OH)—CH2—COOH + NaOH → CH2(OH)—CH2—COONa + H2O
Załóż bezpłatne konto, aby uzyskać dostęp do rozwiązania tego zadania.

